หนังสือและคู่มือ

SHARE

เอกสารเผยแพร่ ›› หนังสือและคู่มือ

 

คู่มือจำแนกชนิดแมงกะพรุนกล่อง

  • เดือน/ปีที่พิมพ์
  • กันยายน 2554
  • บทนำ
  • แมงกะพรุนกล่องสามารถพบได้บริเวณทะเลเขตร้อนในประเทศออสเตรเลีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และไทย แมงกะพรุนกล่องบางชนิดมีพิษที่รุนแรงและเป็นอันตรายต่อคนสามารถทำให้เสียชีวิตได้ (Fenner and Lippmann, 2009) โดยทั่วไปสามารถพบได้ตั้งแต่ขณะที่ยังเป็นวัยอ่อน 3-4 ซม.และตัวเต็มวัยขนาดประมาณ 4-5 นิ้ว เนื่องจากวงจรชีวิตของแมงกระพรุนกล่องเกี่ยวข้องกับพื้นที่ในเขตน้ำกร่อย และป่าชายเลนที่อยู่ใกล้บริเวณชายหาด แมงกะพรุนกล่องเป็นสัตว์ทะเลที่มีพิษร้ายแรงมาก โดยพิษจะเข้าสู่ระบบประสาท หัวใจและเซลล์ผิวหนัง ทำให้หัวใจล้มเหลว และเจ็บปวดจากบาดแผลอย่างมาก เพราะมีเข็มพิษกว่าล้านเซลล์ตามหนวดที่ยืดออกมาได้ไกล 2-3 เมตร นอกจากนี้ แมงกะพรุนกล่องยังมีความพิเศษคือมีอวัยวะคล้ายตา ซึ่งสามารถพุ่งตัวเข้ามายังอาหารที่ต้องการเองได้ ต่างจากแมงกะพรุนชนิดอื่นๆ ซึ่งมักจะลอยไปตามกระแสน้ำ และด้วยลักษณะลำตัวที่ค่อนข้างใสทำให้มองเห็นได้ยาก จนกว่าจะถูกประชิดตัวระยะใกล้

    ที่ผ่านมาประเทศไทยไม่เคยมีการรายงานว่ามีแมงกะพรุนกล่องระบาดมาก่อน แต่ในช่วง 2-3 ปี ที่ผ่านมา เริ่มมีการพบเห็นของแมงกะพรุนกล่องในเขตทะเลอ่าวไทยและอันดามันบ้าง รวมถึงมีรายงานการพบผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตของชาวต่างชาติที่เดินทางมาท่องเที่ยวในประเทศไทย อันมีสาเหตุจากการได้รับพิษของแมงกระพรุนกล่องซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศ ในขณะที่การพบแมงกระพรุนกล่องในประเทศไทยยังเป็นความรู้ใหม่ในวงการชีววิทยาทางทะเล และยังไม่มีมาตรการในการป้องกันการบาดเจ็บ และเสียชีวิตที่เหมาะสม

    คู่มือการจำแนกชนิดแมงกระพรุนกล่องจึงเป็นเครื่องมือที่สำคัญและจำเป็นสำหรับการสำรวจในแต่ละพื้นที่ การทำความเข้าใจในเบื้องต้นของหลักการจำแนก เพื่อนำไปใช้ในการแยกระดับความรุนแรงจากพิษของแมงกระพรุนกล่องในแต่ละสายพันธุ์ที่มีระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน เพื่อเป็นข้อมูลเบื้องต้นในการหาแนวทางการจัดการ ป้องกัน เฝ้าระวัง และแก้ไข อันตรายหรือผลกระทบต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้กับผู้ใช้ประโยชน์ในบริเวณพื้นที่ชายฝั่งต่อไป รวมทั้งเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาความก้าวหน้าด้านการจัดการองค์ความรู้เกี่ยวกับแมงกระพรุนพิษของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อนำไปสู่การพัฒนาระบบการเฝ้าระวัง การดูแลรักษา และการวางแนวทางการป้องกันการบาดเจ็บจากการสัมผัสแมงกระพรุนพิษ รวมทั้งการสร้างเครือข่ายความ ร่วมมือระหว่างหน่วยงานและการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ตามแนวชายฝั่งทะเล
  • ผู้เขียน/บรรณาธิการ
  • ถนอมพงษ์ บัวบรรจง, สุภาพร องสารา, โสพิศ แก้วนพรัตน์
  • หน่วยงาน
  • กลุ่มพิพิธภัณฑ์และสถานแสดงพันธุ์สัตว์และพืชทะเล สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน
  • ความพึงพอใจในบทความ

    • พึงพอใจมากที่สุด
    • พึงพอใจมาก
    • พึงพอใจปานกลาง
    • พึงพอใจน้อย
    • พึงพอใจน้อยที่สุด / ให้ปรับปรุง